Ένα άλλο σχολείο - Παραγωγή λόγου

 (Σ. Γκαρμπούνης)

Η άσκηση εστιάζει στο Θέμα Δ του κριτηρίου εξέτασης δίνοντας σειρά κειμένων προς αξιοποίηση.

Θέμα Δ - Παραγωγή λόγου

Έχετε προσκληθεί ως εκπρόσωποι των μαθητών της πόλης σε ημερίδα που οργανώνει η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με θέμα την εκπαίδευση του 21^ου αιώνα. Συναποφασίζετε, λοιπόν, με τους συμμαθητές σας να καταθέσετε στην ομιλία σας:

α. λόγους για τους οποίους αισθάνεστε συχνά ότι το σχολείο είναι βαρετό

β. προτάσεις για αλλαγές στην εκπαιδευτική διαδικασία που, κατά τη γνώμη σας, θα συνέβαλλαν ώστε το σχολείο να γίνει πιο αποτελεσματικό και πιο ελκυστικό.

(400 λέξεις περίπου)

Σημείωση:

1. Προσπαθήστε να δείτε το σχολείο στο σύνολό του και μη περιοριστείτε στη λυκειακή φάση που βρίσκεστε.
2. Μπορείτε να συμβουλευτείτε και να αξιοποιήσετε τα κείμενα που ακολουθούν.

Κείμενο 1

Το Γυμνάσιο και το Λύκειο χρειάζεται πλήρη αναδιοργάνωση, ένα ισχυρό σοκ, που ωστόσο κανείς από τους εμπλεκομένους δεν φαίνεται να επιθυμεί –εκτός ενδεχομένως από τους μαθητές, των οποίων η γνώμη όμως δεν μετρά. Αν έκανα μια πρόταση (αφού επιζητούμε προτάσεις) θα ήταν η άμεση μείωση του αναλυτικού προγράμματος στο μισό –από 36 ώρες την εβδομάδα σε 18. Τα υποχρεωτικά μαθήματα θα ήταν αυτά που όλοι θεωρούμε βασικά, κατά βάση γλώσσα, μαθηματικά και φυσικές επιστήμες, με έμφαση στην καλλιέργεια δεξιοτήτων σε κάθε τομέα. Οι υπόλοιπες ώρες του σχολείου, που καλό θα ήταν να είναι περισσότερες από σήμερα, μπορούν να καλύπτονται από προαιρετικά μαθήματα, που θα αποφάσιζε ο Σύλλογος των εκπαιδευτικών του κάθε σχολείου σε συνεργασία με τους μαθητές.

Β. Κάλφας, Για την κρίση των ανθρωπιστικών σπουδών, περ. Φρέαρ, Ιανουάριος 2024, τεύχος 11

Κείμενο 2

Συχνά ακούμε για καινοτομία στην εκπαίδευση. Συνήθως στην Ελλάδα την ταυτίζουν με τα περιβαλλοντικά, τα πολιτιστικά και τα προγράμματα αγωγής υγείας. Στοιβάζουν και τις Νέες Τεχνολογίες και ησυχάζουν. Είναι όλοι ικανοποιημένοι. Ένα καλό κόλπο, δοκιμασμένο, που θα παίξει πολύ στην επικείμενη αξιολόγηση. Πιθανόν να το κάνω κι εγώ για να έχω το κεφάλι μου ήσυχο. Μα με τον καιρό έχω καταλάβει ότι η αληθινή καινοτομία είναι πολλές φορές αόρατη. Σπάνια είναι κάτι θεαματικό. Δεν είναι θεαματικό να ενδιαφέρεσαι αληθινά για τους μαθητές σου, να επιρρίπτεις τις ευθύνες σε σένα και όχι στους άλλους, να αγωνίζεσαι για να μάθουν όλοι, να ελέγχεις πώς τα πας, να μελετάς ώρες τη βιβλιογραφία, να στοχάζεσαι αυτά που κάνεις. Σίγουρα πιο θορυβώδες από όλα είναι να κάνεις τους μαθητές σου να γελούν. Βέβαια, κανείς δε θα σου πει ότι καινοτόμησες. Δεν πειράζει. Αρκεί να έχεις έτοιμο το επόμενο αστείο.

Γιάννης Μιχαηλίδης, δάσκαλος (από το μπλογκ Ημερολόγια δασκάλου) 

Κείμενο 3

Το παρόν κείμενο σχολιάζει τις θέσεις του θεωρητικού της εκπαίδευσης και παιδαγωγού Τζον Χολτ γύρω από το ζήτημα του αυταρχισμού που χαρακτηρίζει το εκπαιδευτικό σύστημα, έτσι όπως αυτές εκφράστηκαν στο πρώτο του βιβλίο «Γιατί αποτυγχάνουν τα παιδιά: Το σχολείο αυτός ο εχθρός».

… ο Χολτ υποστηρίζει ότι στο συμβατικό και παραδοσιακό σχολείο ο/η εκπαιδευτικός είναι ο κυρίαρχος της τάξης, ο άνθρωπος που αποφασίζει πότε, πώς και γιατί θα συμβεί το οτιδήποτε• έχει εν ολίγης (θεσμική) εξουσία πάνω στα σώματα και στις σκέψεις των παιδιών, μια εξουσία που εκφράζεται ποικιλοτρόπως. Εχοντας διδάξει ο ίδιος για πολλά χρόνια, έπειτα από χιλιάδες ώρες παρατήρησης και εμπλοκής έφτασε στο συμπέρασμα ότι «τα παιδιά είναι υπόδουλοι λαοί […] το σχολείο, για τα παιδιά, είναι ένα είδος φυλακής».

Μιχάλης Κατσιγιάννης, προπτυχιακός φοιτητής. Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία. Πανεπιστήμιο Πατρών. Εφσυν 16-9-2024

Κείμενο 4

Η «διανοητική γνώση» καλλιεργείται συστηματικά από την παιδική ηλικία με την αγωγή του σπιτιού, που οδηγεί το παιδί από το χώρο του μύθου και της φαντασίας στο χώρο των εννοιών με μια λογική προσαρμογή προς την κατανόηση των πραγμάτων και την αποδοχή ορισμένων καθιερωμένων ιδεών και καταστάσεων. Συντελείται μια βαθμιαία μετάσταση από τον κόσμο του παιδιού στον κόσμο των ηλικιωμένων, με την ανάπτυξη της «διανοητικής γνώσης», που συνεχίζεται έπειτα σ’ όλες τις βαθμίδες της Παιδείας, από το νηπιαγωγείο ως την Ανώτατη Εκπαίδευση, και με το είδος και με τη μέθοδο διδασκαλίας όλων των μαθημάτων, και των φιλολογικών, εφόσον κι αυτά προσφέρονται με ανάλογη επιστημονική μέθοδο.[…]

Το δράμα της εποχής μας προέρχεται ακριβώς από την μονομερή τάση προς την Επιστήμη και την Τεχνική και τον ολοκληρωτικό παραμερισμό της άλλης πλευράς, που εκδηλώνεται με την αγάπη, το όνειρο, την αίσθηση της ζωής, την ανάταση και την προσδοκία. Αλλά, ξανά, τι είναι η «αισθητική γνώση»; Είναι η εμπειρία από την επαφή της ψυχής με τα πράγματα. […] Η «διανοητική γνώση» χρησιμοποιεί έννοιες, η «αισθητική γνώση» εικόνες. […] Αποτείνεται στις αισθήσεις μας και όχι στη νόησή μας.

Γ. Θέμελη, Η Αισθητική Γνώση, στο: Η βιβλιοθήκη του φιλολόγου, τόμος: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ, εκδ. Φιλόλογος, Θεσσαλονίκη 1998.

Κείμενο 5

Ο εξοπλισµός µιας τάξης µε υπολογιστές δεν αρκεί για να επέλθει η αλλαγή. […] Είναι επίσης σηµαντικό να εστιάσουµε στο πώς µεταβαίνουµε σε αυτό που θεωρούµε καινοτόµα χρήση και σε αντίστοιχα βιώσιµα σενάρια δράσης σε αυτό το πλαίσιο. Ως πλαίσιο νοείται το υπάρχον αναλυτικό και ωρολόγιο πρόγραµµα, οι συνακόλουθες απαιτήσεις να βγει η ύλη, το κλίµα ανταγωνισµού λόγω αξιολόγησης, και οι απαιτήσεις των γονέων. Συνεπώς οι χρονοβόρες πρακτικές προσωπικής ανακάλυψης και οι µαθητοκεντρικές προσεγγίσεις δεν επιτρέπουν ιδιαίτερους πειραµατισµούς στον εκπαιδευτικό.

Τζωρτζακάκης Γεώργιος (απόσπασμα επιστημονικής ανακοίνωσης με τίτλο: Ένταξη των νέων τεχνολογιών στην εκπαιδευτική πρακτική: Μελέτη περίπτωσης σε σχολείο εφαρµογής του Project NIMIS. Η οπτική των εκπαιδευτικών αντιλήψεων και πρακτικών)